Historia

Pomimo, iż konie huculskie były znane i odnotowane w literaturze hipologicznej już na początku XVII w („Hippika” Dorohostajski 1603 r.), do połowy XIX w niemal nikt nie przejawiał nimi zainteresowania. Pierwszą, zorganizowaną hodowlę tej rasy koni zawdzięczamy płk. M. Herrmannowi, komendantowi państwowej stadniny koni w Radowcach, na Bukowinie (1856 r Łuczyna), a pierwsze działania Ministerstwa Rolnictwa austro-węgierskiego Rządu, polegające na zakupieniu wybitnych ogierów oraz grupy 10 klaczy od ludności huculskiej z okolic Łuczyny nastąpiły w 1877 r i kontynuowano je w następnych latach. Pierwszym polskim hodowcą koni huculskich był S. Bojanowski, inspektor hodowli koni w Krakowskim Towarzystwie Rolniczym (1898 r).

W 1899 r zorganizowano pierwszy pokaz koni huculskich w Żabiem, na którym oceniano ok. 360 koni okolicznych górali huculskich. Po odzyskaniu bytu państwowego przez Polskę, organizacją hodowli koni rasy huculskiej zajął się M. Holänder, dyrektor Państwowego Stada Ogierów w Sądowej Wiszni i on też zainicjował powstanie w marcu 1925 r Związku Hodowców Koni Rasy Huculskiej, z siedzibą w Kossowie. Pierwszym prezesem tego Związku został znany hodowca koni z Małopolski, Erwin Bohosiewicz, a wiceprezesem Petro Szekieryk-Donykiv, wójt Żabiego, poseł na Sejm, znakomity ukraiński etnograf i znawca Huculszczyzny. Związek uzyskał poparcie Ministerstwa Rolnictwa i prowadził energiczną działalność w zakresie odbudowy pogłowia koni huculskich. Organizowano coroczne wystawy tej rasy koni, na których nagradzano najlepszych hodowców, zakładano stacje ogierów państwowych (w Krzyworówni, Żabiem, Wierzbowcu i Uścierykach), dokonywano zakupów najlepszych ogierów wśród ludności huculskiej.

Pierwszy pokaz koni, zorganizowany przez nowo powołany Związek, miał miejsce w dniach 23 – 25 września 1925 r, a więc terminy corocznych Championatów Koni Rasy Huculskich w Gładyszowie (II/III dekada września) mają także symboliczne znaczenie.

Po II wojnie światowej pogłowie koni huculskich w Polsce wynosiło zaledwie kilka ogierów i 6 klaczy. Zostało ono powiększone o 12 klaczy i 1 ogiera z hodowli węgierskiej, otrzymanych w ramach rewindykacji wojennych. Było to jednak zbyt mało, by rozpocząć prace hodowlane i powoływać Związek. Co więcej, Polska, w wyniku zmian terytorialnych dokonanych w wyniku wojny, utraciła całą Huculszczyznę, a więc możliwość naturalnej odbudowy pogłowia tych koni. Przez długi czas hodowlą koni huculskich zajmowała się sekcja (początkowo wspólna dla koni rasy huculskiej oraz koników polskich), działająca od 1975 r przy Okręgowym Związku Hodowców Koni w Krakowie, kierowana przez wiele lat przez dr W. Smolaka. Dopiero 28 lutego 1998 r powołano istniejący do dzisiaj Związek Hodowców Koni Huculskich z siedzibą w Klikowej. Pierwszym prezesem nowo powołanego Związku został, nieżyjący już dzisiaj, Roman Iskrzycki. Wśród głównych animatorów reaktywacji Związku należy wymienić: dr Wł. Brejtę, A. Gorausa, R Iskrzyckiego, dr M. Jackowskiego, Wł. Kario, Wł. Mroza, St. Pasonia, dr W. Smolaka, dr I. Tomczyk-Wronę.