Cechy budowy zewnętrznej koni huculskich

Cechy budowy zewnętrznej koni huculskich pokrywają się z ogólnym wizerunkiem zwierząt górskich (niski wzrost, powodujący korzystne obniżenie środka ciężkości zwierzęcia, przebudowany zad oraz „krowia” postawa tylnych nóg, ułatwiające chodzenie zwierząt po górach, znakomitej jakości kopyta, dobre wysklepienie klatki piersiowej, mieszczącej m. innymi płuca zwierzęcia, okrywa włosowa pozwalająca zwierzęciu „zrzucać” wodę i śnieg, a także chronić go przed niskimi temperaturami).

Przeważająca wśród koni huculskich jest maść gniada z jej wszelkimi odmianami, następnie myszata, kara, srokata, bułana i kasztanowata. Wyraźne ślady w literaturze (Sosnowski, Pruski) oraz w ikonografii, zaświadczają o występowaniu niegdyś maści siwej, jednak dzisiaj maść ta jest wykluczona w hodowli, podobnie jak maść tarantowata. Sporo było także zamieszania z maścią kasztanowatą, którą w hodowli zachowawczej uznano za niepożądaną, lecz nikt na szczęście nie wyeliminował z dalszej hodowli koni tej maści. Często, w szczególności u koni maści gniadej, kasztanowatej, myszatej i bułanej, występuje wyraźna, ciemna pręga na grzbiecie oraz pręgowanie szyi, łopatek i przednich nóg.

Wzrost koni huculskich ulegał dość silnym wahaniom na przestrzeni niemal 150 lat (tzn. od chwili kształtowania się najstarszych rodów męskich, do chwili obecnej). Kilka czołowych ogierów, użytych w pierwszych latach w stadninie w Łuczynie, zakupionych u miejscowej ludności, było rosłych (nawet do 150 cm miary taśmowej, tzn. ok. 141 – 145 cm laską) zdradzających wyraźną domieszkę krwi arabskiej (Taras, Stirbul, Hroby). Ale już w 1878 r, a więc ledwie kilka lat po utworzeniu państwowej stadniny tej rasy koni w Łuczynie, wspomniany pow. J. Gregorowicz pisze swój „Memoryał..”. Pomiary koni dokonane w 1924 r przez M. Holländera wskazują, że średni wzrost klaczy, to 133,3 cm (miary taśmowej), a obwód klatki piersiowej 155,45 cm. Odpowiednio dla ogierów wyniki pomiarów wynosiły 139 cm (taśmą, a 132,2 cm laską) oraz 166,1 cm obwodu klatki piersiowej. A zatem były to konie znacznie drobniejsze od współczesnych. W chwili obecnej, zarówno wyższa kultura hodowlana, lepsze żywienie, i znacznie łagodniejsze warunki odchowu tych koni powodują, że są one znacznie wyższe. Są jednocześnie mniej „suche”, i coraz bardziej wydelikacone. Tendencje te są po części zrozumiałe (m. innymi znacznie wzrosła wysokość użytkowników tego konia), a jednak trudno oprzeć się wrażeniu, że sprawdza się zapowiedź dawnych autorów, mówiąca, że „ konie z gór, chowane na równinach, tracą właściwości konia górskiego….”

W chwili obecnej ustalono w ramach HIF (Hucul Horse International Federation) wzorzec biometryczny konia huculskiego, który wynosi:

  • ogiery: wysokość w kłębie 135 – 145 cm (laską zoometryczną), obwód klatki piersiowej minimum 30 cm więcej niż wzrost, obwód nadpęcia 17 – 20 cm.
  • klacze: wysokość w kłębie 132 – 143 cm (laską zoometryczną), obwód klatki piersiowej – jak u ogierów, obwód nadpęcia 16 – 19 cm.

Nie prowadzi się, niestety, w chwili obecnej niektórych pomiarów koni służących do ich indeksowania (np. długość skośna tułowia), co utrudnia m. innymi obserwacje wyradzania się koni hodowanych w nieodpowiednich warunkach. Nie prowadzi się także indeksowania np. obwodu tułowia oraz kościstości, przez co trudno jest ustalić właściwe proporcje budowy tych koni.

Cechą wyróżniającą rasę huculską jest znakomita zdrowotność koni, doskonałe
wykorzystanie nawet gorszej jakości pasz oraz niezwykła wytrzymałość na
trudy pracy. Poprzez wielowiekowe obcowanie z człowiekiem, uczestniczenie
w jego codziennych zajęciach, świętach i rodzinnych wydarzeniach, konie te
stały się nadzwyczaj łagodne, przyjazne dla człowieka. Nie oznacza to jednak, że godzą się na brutalne traktowanie. W takich przypadkach stają się złośliwe i niezwykle „pamiętliwe”.