Spokrewnienie klaczy i ogierów w wybranych polskich stadninach koni huculskich

Wstęp

Konie huculskie charakteryzują się cennymi cechami, silnie utrwalonymi w tej rasie. Ze względu na małą liczebność populacji koni huculskich dobór musi być tak prowadzony, żeby nie dopuścić do zbyt szybkiego narastania spokrewnienia, a tym samym inbredu [1].

Celem tej pracy była analiza poziomu spokrewnienia pomiędzy klaczami a ogierami w wybranych polskich stadninach.

Materiał i metody

Materiał do analizy stanowiły rodowody ogierów wpisanych do VIII tomu Księgi Stadnej i starszych nadal kryjących w Polsce (łącznie 156 osobników), oraz grup klaczy z SKH Gładyszów (55 sztuk), SKHiA Izby (45 sztuk), SKH Serednie Małe (19 sztuk), SKH „Tabun” (20 sztuk) i SKH „Skarbiec” (6 sztuk) według stanu z 2006 roku. Dane rodowodowe tych koni i ich przodków pochodziły z Polskich Ksiąg Stadnych Koni Huculskich (tomy I - VIII). Ponadto zostały uzupełnione informacjami z dokumentacji hodowlanej SKH Gładyszów i SKH „Skarbiec”, oraz z publikacji naukowych [2, 3, 5, 6].

 Współczynniki spokrewnienia obliczono metodą Hendersona, czyli z uwzględnieniem pełnego rodowodu, w macierzy spokrewnień. Wyniki W tabeli 1 przedstawiono średnie współczynników spokrewnienia [%] poszczególnych ogierów z grupą klaczy z poszczególnych stadnin. Wybrano i przedstawiono jedynie ogiery kryjące w rozpatrywanych stadninach oraz ogiery o najniższym i najwyższym średnim spokrewnieniu z klaczami.

Omówienie wyników

Średni współczynnik spokrewnienia pomiędzy ogierem, a grupą klaczy wahał się od 2,57% do 40,20% i w większości przypadków przekraczał 10%. Brzeski i in. [1] podają, że w roku 1985 w SK Siary i ZZD Rymanów średni współczynnik spokrewnienia między klaczami matkami, a ogierami wahał się od 3,30% do 16,47%. Najwyższy współczynnik spokrewnienia między ogierem, a klaczą w SK Siary w roku 1984 zanotowany przez Olech [4] wynosił 12,67%. Zgodnie z oczekiwaniami, od tamtej pory spokrewnienie między klaczami a ogierami wzrosło.

Ogiery o najniższym średnim współczynniku spokrewnienia z gładyszowskim stadem klaczy matek to: Puchacz (Prislop X-8 – Puszka (Prislop X-4)) urodzony u Janusza Szota, Bandita (Ousor Zmrzlik Mars – Luna Gurgul Edo 2-6) hod. Hucul Club Praha, Hroby VII-25 (Hroby VII – Ousor-12) hod. SK Topolczanki i Ousor VIII-50 (Ousor VIII – Góral XV-41) hod. SK Łuczyna. Żaden z analizowanych ogierów, nie był nie spokrewniony choćby z jedną klaczą z SKH Gładyszów. Te same ogiery, czyli Puchacz, Bandita, Hroby VII-25 i Ousor VIII-50, są średnio najniżej spokrewnione z klaczami z pozostałych stadnin. Niskie spokrewnienie ze stadem z Izb, Seredniego Małego, „Tabunu” i „Skarbca” wykazują ponadto jednak także: Prislop IX-81 (Prislop IX – Pietrosu IX-14) i Hroby XXI-50 (Hroby XXI – Pietrosu VIII-23) oba hod. SK Łuczyna. SKH „Skarbiec” jest jedyną analizowaną stadniną, w której kryjący ogier Bandita jest w niewielkim stopniu spokrewniony z tamtejszym stadem klaczy matek (7,80%).

Wartości spokrewnienia ogierów z klaczami podlegających analizie stadnin są bardzo podobne. Wskazane ogiery najniżej spokrewnione z klaczami z analizowanych stadnin najprawdopodobniej są najmniej genetycznie podobne do całej populacji klaczy huculskich w Polsce. Aktualnie szerzej użytkowane w rozrodzie są tylko Bandita i Ousor VIII-50 kryjący w Bieszczadzkim Parku Narodowym, a ogiery Hroby XXI-50 i Prislop IX-81 były użytkowane w SKH Gładyszów (Hroby XXI-50 w latach: 1996 – 2002, a Prislop IX-81: 1997 - 2001). W celu spowolnienia narastania inbredu w populacji koni huculskich należałoby rozważyć szersze wykorzystanie nisko spokrewnionych wyżej wymienionych ogierów w hodowli. Na szczególną uwagę zasługują ogiery Hroby VII-25 i Puchacz. Jak dotąd, Hroby VII-25 pozostawił po sobie w Polsce czworo źrebiąt, a Puchacz ośmioro.

Po tym, jak dokonałam obliczeń i napisałam powyższy artykuł, dotarła do mnie informacja, że Prislop IX-81 nie żyje. Tak więc życie dodało morał do moich wyliczeń. Korzystajmy z nie spokrewnionych ogierów, póki je jeszcze mamy.

Piśmiennictwo

1. Brzeski E., Kulisa M., Jackowski M. (1987) – Współczynnik spokrewnienia między klaczami a ogierami huculskimi. Zesz. Nauk. AR w Krakowie, 25: 23-31.

2. Hackl E. (1938) - Der Berg-Tarpan der Waldkarpathen genannt Huzul. Verlag Friedrich Beck Buchhandlung. Wien-Leipzing.

3. Holländer M. (1938) - Koń huculski. Warszawa.

4. Olech W. (1984) - Project of the breeding system of gene pool conservation for hucul horse population in Poland. Genetica Polonica, 25, 2: 181-186.

5. Radvan J. (2003) - Posuzovani puvodu huculskich koni. Jezdectvi, 3: 36-39.

6. Radvan J. (2004) – Vliv Prevalkeho na soucasny chov huculskeho kone. http://www.hucul.net/knihy/rokosz/rokosz.html